Şelatlı gübre, bitkiler için gerekli mikro besin elementlerinin (Fe, Zn, Mn, Cu vb.) organik bir şelatlayıcı maddeye (EDTA, DTPA, EDDHA gibi) bağlanmış formudur.
🔹 “Şelat” kelimesi, metal iyonunun kimyasal olarak sarılıp korunması anlamına gelir.
🔹 Bu sayede besin elementi toprakta bağlanmaz, çökelmez ve bitki tarafından kolayca alınır.
NEDEN ŞELATLI FORM KULLANILIR?
Normal (şelatsız) mikro elementler:
Kireçli toprakta bağlanır
Yüksek pH’ta çöker
Bitkiye ulaşamaz
Şelatlı gübrelerde ise:
Element aktif ve çözünür kalır
Toprakta kilitlenmez
Alım verimi çok yüksektir
EN YAYGIN ŞELATLAYICILAR
| Şelatlayıcı | Kullanım Alanı | pH Dayanımı |
|---|---|---|
| EDTA | Zn, Mn, Cu, Fe | pH 3 – 7 |
| DTPA | Özellikle Fe | pH 3 – 7,5 |
| EDDHA | Fe (kireçli topraklar) | pH 4 – 9 |
ŞELATLI GÜBRELER HANGİ ELEMENTLERİ İÇERİR?
Demir (Fe) → Klorofil sentezi
Çinko (Zn) → Hormon ve enzimler
Mangan (Mn) → Fotosentez
Bakır (Cu) → Dayanıklılık ve lignin
Kobalt (Co) → Azot fiksasyonu
Nikel (Ni) → Üre metabolizması
BİTKİLERE ETKİLERİ (EN ÖNEMLİ KISIM)
🌱 1. Besin Alımını Artırır
Mikro elementler kök ve yapraktan hızlı emilir
Düşük dozda yüksek etki sağlar
🌿 2. Sararmayı ve Klorozu Önler
Demir ve çinko eksiklikleri hızla giderilir
Yaprak rengi koyulaşır
🌾 3. Gelişimi ve Verimi Artırır
Sürgün gelişimi güçlenir
Çiçeklenme ve meyve tutumu artar
🍎 4. Ürün Kalitesini Yükseltir
Meyve iriliği
Renk ve tat gelişimi
Raf ömrü artışı
🛡 5. Bitki Stresini Azaltır
Kuraklık
Soğuk
Tuzluluk stresine karşı dayanım sağlar
KULLANIM ŞEKİLLERİ
🌿 Yaprak uygulaması
💧 Damla sulama
🌱 Toprak uygulaması
🌾 Hidroponik sistemler
AVANTAJLARI / DEZAVANTAJLARI
✔ Avantajlar
Yüksek biyoyararlanım
Çökelme yapmaz
Homojen besleme sağlar
Modern tarım için idealdir
⚠ Dikkat Edilmesi Gerekenler
Yanlış şelat seçimi pH’ta etkiyi düşürür
Çok alkali ortamda EDTA yeterli olmayabilir (EDDHA gerekir)
Asidik – nötr toprak → EDTA
Hafif alkali toprak → DTPA
Kireçli / yüksek pH → EDDHA
Şelatlı gübre, mikro elementleri bitkiye en hızlı, en verimli ve en güvenli şekilde ulaştıran gübre formudur.
