EDTA şelatlı çinko (Zn-EDTA), çinko iyonunun EDTA (Etilendiamintetraasetik asit) molekülü tarafından kimyasal olarak bağlanarak (şelatlanarak) stabilize edildiği, suda tamamen çözünebilen bir çinko bileşiğidir. En yaygın kullanım alanı tarım (mikro besin gübresi) ve endüstriyel besleme çözeltileridir.
🔬 KİMYASAL TANIM
EDTA, 6 bağ noktası olan güçlü bir şelatlayıcıdır.
Çinko (Zn²⁺) EDTA’nın merkezine bağlanır.
Oluşan kompleks: [Zn–EDTA]²⁻
➡️ Bu bağ sayesinde çinko:
Çökelmez
pH değişimlerinden daha az etkilenir
Bitki tarafından daha kolay alınır
🌱 NEDEN EDTA İLE ŞELATLANIR?
Serbest Zn²⁺ iyonları:
pH 6.5 üzeri ortamlarda Zn(OH)₂ olarak çöker
Toprakta bağlanır ve bitkiye geçemez
Zn-EDTA:
pH 4.5 – 6.5 aralığında stabildir
Damla sulama ve yaprak uygulamalarında etkilidir
Tuzluluk ve fosfat varlığında bile daha kararlıdır
📊 YAYGIN TEKNİK ÖZELLİKLER
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Çinko formu | Zn²⁺ |
| Stabil pH aralığı | 4.5 – 6.5 |
| Tipik Zn içeriği | %6 – %14 (toz) / %5 – %8 (sıvı) |
| Renk | Renksiz – açık sarı |
| Çökelme | Yok |
⚠️ SINIRLARI
pH 7 üzeri → EDTA çinkoyu bırakmaya başlar
Alkali topraklar için DTPA daha uygundur
🟢 ÖZET (TEK CÜMLE)
EDTA şelatlı çinko, çinkonun EDTA ile bağlanarak çökelmeden, stabil ve bitki tarafından kolay alınabilir hale getirilmiş formudur.
